*Της Αθηνάς Μαυρίδου

Πώς, σαν κολυμβητές, αποφασίζουμε ότι η παραλία είναι ασφαλής για εμάς, τα παιδιά, τους θερμοκέφαλους έφηβους, τους ηλικιωμένους;

Κολυμπάμε με σεβασμό στις οδηγίες, τις σημάνσεις και τους ναυαγοσώστες

Το καλοκαίρι έρχεται και όλοι έχουμε στραμμένο το βλέμμα μας στις ακτές κολύμβησης. Θέλουμε να πάμε για μια κυριακάτικη βουτιά ή ακόμα καλύτερα πολυήμερες διακοπές. Το κολύμπι αποτελεί δημοφιλή αναψυχή και ίσως την καλύτερη φυσική άσκηση για όλες τις ηλικίες, αν βέβαια γίνεται σε κατάλληλες παραλίες και εφόσον, ως κολυμβητές, φροντίζουμε για την ασφάλεια, την δική μας και των παιδιών που συνοδεύουμε. Πως όμως, σαν κολυμβητές, αποφασίζουμε ότι η παραλία είναι ασφαλής για μας, τα παιδιά, τους θερμοκέφαλους έφηβους, τους ηλικιωμένους;

Στιγμιαίες έναντι μόνιμων ρυπάνσεων

Η Ευρωπαϊκή Οδηγία για την καταλληλότητα των ακτών κάνει σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στις μόνιμες και στις στιγμιαίες ρυπάνσεις. Μία μόνιμη ρύπανση καθιστά πιθανόν μια ακτή ακατάλληλη για ολόκληρη καλοκαιρινή περίοδο. Η ακτή αυτή πιθανόν δέχεται αστικά λύματα (έστω και από μικρές ταβέρνες ή ξενοδοχεία που δεν έχουν σύστημα επεξεργασίας λυμάτων), ή γεωργικά, βιομηχανικά ή κτηνοτροφικά απόβλητα μονάδων που λειτουργούν συνεχώς. Μια στιγμιαία, τυχαία ρύπανση είναι ένα ανατρέψιμο συμβάν που αντιμεωπίζεται με την ανθρώπινη παρέμβαση σε συνδιασμό με την φυσική δύναμη αυτοκαθαρισμού που έχει το θαλάσσιο περιβάλλον (όπως συνεβη στο πρόσφατο συμβάν βύθισης του πετρελαιοφόρου «Αγία Ζώνη» στον Σαρωνικό). Γιαυτό το λόγο η καταλληλότητα μιας ακτής για κολύμβηση κρίνεται με βάση σειρά μετρήσεων στο ίδιο σημείο, και όχι από τα αποτελέσματα μίας, εν πολλοίς τυχαίας, δειγματοληψίας.

Τα συχνότερα προβλήματα Υγείας των κολυμβητών

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα συχνότερα προβλήματα υγείας από κολύμβηση στη θάλασσα προέρχονται από ατυχήματα, καθώς και από εγκαύματα λόγω υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο. Η χημική ρύπανση προκαλεί σπανιότερα αλλά θεαματικότερα συμβάντα. Αντίθετα οι λοιμώξεις είναι πολύ συχνότερες. Τα παθογόνα μπορεί να προέρχονται από πηγές ρύπανσης αλλά και από τους άλλλους κολυμβητές με τους οποίους μοιραζόμαστε μια παραλία και οι οποίοι ή νοσούν ή είναι φορείς παθογόνων.

Φυσικοί θαλάσσιοι οργανισμοί μπορούν επίσηςνα υποβαθμίσουν την ποιότητα των ακτών κολύμβησης, μέχρι και να κάνουν απαγορευτική την χρήση του. Φαινόμενα «ανθισης» θαλάσσιων, πλακτονικών μικροοργανισμών ή και μεγαλο-οργανισμών (όπως οι μέδουσες στον Κορινθιακό Κόλπο) ακόμα και αν είναι ένα φυσιολογικό περιοδικό φαινόμενο απαιτεί προσεκτική παρατήρηση και μελέτη. Κάποια είδη πλακτονικών ειδών σε περίοδους άνθισης παράγουν τοξίνες με ποικίλες επιδράσεις στην υγεία των κολυμβητών. Παραδείγματα είναι είδη κυανοβακτηριδίων και δινομαστιγωτών. Η Mycrocystis μπορεί να «ανθίσει» σε νερά πλούσια σε νιτρικά, που οφείλονται σε γεωργικές δραστηριότητες.

Κυανοβακτήρια

Aυτό το οικοσύστημα με αμμοθίνες είναι προστατευόμενο, και όχι για τουριστική εκμετάλλευση

Αυτή η παραλία είναι πιθανόν επικίνδυνη

Φαινόμενα ευτροφισμού στην ακτή

Παράμετροι που επηρεάζουν την αύξηση λοιμώξεων

  • Η κολύμβηση σε ακατάλληλα νερά
  • Η μεγάλη διάρκεια έκθεσης σε ακατάλληλο, αλλά και σε κατάλληλο για κολύμβηση νερό, λόγω εξασθένισης των μηχανισμών του ανοσοποιητικού μας συστήματος (δεν είμαστε θαλάσσιοι οργανισμοί!)
  • Η βύθιση της κεφαλής, εφόσον οι συχνότερες λοιμώξεις είναι ωτίτιδες, επιπεφυκίτιδες και λοιμώξεις του άνω αναπνευστικού.
  • Η ηλικία: παιδιά 0-4 ετών παθαίνουν συχνά γαστρεντερίτιδες, οι έφηβοι 15-24 ετών κυρίως λοιμώξεις ΩΡΛ. Η μετάδοση κολπίτιδων δεν έχει τεκμηρειωθεί.
  • Η αντοχή του ανοσοποιητικού μας συστήματος, σε συνδιασμό με την φυσική μας κατάσταση.
  • Οι καιρικές συνθήκες, εφόσον έντονα καιρικά φαινόμενα, καταιγίδες, και φουρτούνες, μεταφέρουν ρύπους μέσω χειμάρρων και αναδεύουν τον βυθό, όπου πιθανόν έχουν κατακαθίσει επιπλέον ρύποι.
  • Η ποιότητα της άμμου, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις επωάζει παθογόνα.
  • Το φαγητό στην παραλία, συχνά ανεξέλεγκτης ποιότητας, μπορεί να ευθύνεται για γαστρεντερίτιδες που αποδίδονται εσφαλμένα στο θαλάσσιο νερό.

Ο δεκάλογος του κολυμβητού

  1. Επισκεφτείτε την ιστοσελίδα του ΥΠΕΚΑ όπου αναφέρονται με χάρτες οι κατάλληλες ακτές κολύμβησης. Μην συμβουλεύεστε δημοσιεύματα που δεν προσδιορίζουν σαφώς την συνάφεια των αποτελεσμάτων τους με τους διεθνείς κανονισμούς δειγματοληψίας και αναλύσεων.
  2. Διαβάστε στη ιστοσελίδα του ΥΠΕΚΑ, Μητρώο Ταυτοτήτων Ακτών, πληροφορίες για την ακτή που επιλέξατε. Αναγράφονται φυσικά και γεωλογικά στοιχεία (π.χ. βάθος ακτής), και αν προσφέρονται υπηρεσίες όπως ομπρέλλες, τουαλέττες, φαγητό και πρόσβαση για άτομα με ειδικές ανάγκες. Παρατηρήστε αν παρουσιάζει η ακτή ευτροφισμό (έντονη παρουσία πράσινων φυκιών).
  3. Προσέξτε αν υπάρχουν εμφανείς απολήξεις αγωγών, γεωργικές, κτηνοτροφικές & βιομηχανικές δραστηριότητες ή μαρίνες.
  4. Αποφεύγετε πολυσύχναστες παραλίες.
  5. Επιβλέπετε συνεχώς τα παιδιά.
  6. Αποφεύγετε όσο γίνεται να πίνετε θαλασσινό νερό και να βρέχετε τα μάτια και τα αυτιά σας.
  7. Οταν κάθεστε στην άμμο χρησιμοποιήστε ψάθα.
  8. Προσέξτε την ποιότητα του φαγητού που πωλείται στις παραλίες.
  9. Προσέξτε την παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο τις ώρες του μεσημεριού.
  10. Αποφεύγετε να πηγαίνετε για μπάνιο 1-2 μέρες μετά από έντονα καιρικά φαινόμενα.

*Από την Ομ. Καθ. Αθηνά Μαυρίδου, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής